Дэлхийн цаг уурын байгууллагаас тогтоосноор олон жилийн дундаж утга нь 1991–2020 оны хоорондох тухайн цаг уурын хэмжигдэхүүний дундажийг илэрхийлдэг.
Сарын цаг агаарын урьдчилсан мэдээнд агаарын дундаж температур болон хур тунадасны нийлбэрийг дөрвөн бүс нутгаар мэдээлнэ. Эдгээр бүс нутгууд нь Баруун (Баян-Өлгий, Ховд, Увс, Завхан, Говь-Алтай, Баянхонгор), Төв (Архангай, Өвөрхангай, Хөвсгөл, Булган, Сэлэнгэ, Төв, Орхон, Дархан-Уул), Зүүн (Хэнтий, Дорнод, Сүхбаатар) болон Говь (Дундговь, Өмнөговь, Дорноговь, Говь-Сүмбэр) юм.
Цаг агаарын үзэгдэл нийт нутгийн 30 хүртэл хувийг хамарсан бол “зарим газраар”, 30–70 хувьд “ихэнх нутгаар”, 70 хувь болон түүнээс дээшд “бүх нутгаар” гэх нэр томьёог хэрэглэнэ.
Цочир хүйтрэл гэдэг нь дулааны улиралд агаарт болон хөрсний гадарга дээр температур 0°С-ээс доош унаж хүйтрэх үзэгдлийг хэлнэ.
Аравдугаар сарын агаарын температурын олон жилийн дундаж нь нутаг судлалын дагуу ялгаатай байна. Жишээлбэл, Хөвсгөл, Баян-Өлгий, Архангай, Булганы ихэнх хэсэг, Увс, Ховдын зарим газар, Завхан, Төв, Сэлэнгийн зүүн хэсэг болон Баянхонгор, Өвөрхангай, Хэнтийн хойд хэсэгт 0…-8°C байна.
Бусад нутгийн ихэнх хэсэгт 0…+6°C, тодорхой хэсэгт +6…+10°C температур ажиглагдах төлөвтэй байна. Хур тунадас нь Хэнтийн уулархаг газарт 12–18 мм, Алтайн уулархаг болон говь тал хээрийн бүсэд 0–6 мм, бусад нутгуудад 6–12 мм байх төлөвтэй байна.
Баруун аймгуудын нутгуудад агаарын дундаж температур ихэнх хэсгээр олон жилийн дундажтай ойролцоо дулаан байна. Харин хур тунадас Баян-Өлгий, Ховд, Говь-Алтай, Баянхонгорын өмнөд хэсэгт олон жилийн дундажаас бага байх төлөвтэй байна.
Сарын эхээр нутгийн хойд хэсгээр нойтон цас орж, ихэнх нутгаар хүйтэн байна. Харин сарын нэгдүгээр арав хоногийн дунд болон сүүлч, гуравдугаар арав хоногийн эхэн болон дунд үеэр дулаан байх боловч хоёрдугаар арав хоногийн эхэн, гуравдугаар арав хоногийн дунд болон сүүлчээр сэрүүн байна.
Мөн хоёрдугаар арав хоногийн дунд үе болон гуравдугаар арав хоногийн эхэн, сүүлчээр хур тунадас, уулархаг нутгаар нойтон цас орж, салхи ширүүсэх магадлалтай байна.
Төвийн аймгуудын нутгуудад агаарын температур ихэнх нутгаар дунджаас дулаан, бага хэсгээр олон жилийн дундажтай ойролцоо байна.
Хур тунадас Булган, Сэлэнгийн нутгийн зарим хэсэг болон Хөвсгөлийн зүүн, Төв аймгийн хойд хэсэгт олон жилийн дундажаас ахиухан байх төлөвтэй бөгөөд бусад хэсэгт дунджаар орж байна.
Энэ сарын эхээр нутгийн хойд хэсгээр нойтон цас орж, хүйтэн байх төлөвтэй ба сарын турш агаарын температурын хэлбэлзэл ажиглагдана.
Зүүн аймгуудын нутгуудад агаарын дундаж температур Хэнтийн ихэнх, Дорнодын хойд хэсэгт олон жилийн дундажтай ойролцоо, бусад нутгаар дунджаас дулаан байна.
Хур тунадас Хэнтий, Дорнодын хойд хэсэг болон Сүхбаатарын өмнөд хэсэгт олон жилийн дундажаас их, бусад нутгаар дунджаар байх төлөвтэй байна.
Говийн аймгуудын нутгуудын ихэнх хэсэгт агаарын дундаж температур олон жилийн дундажаас дулаан байна. Хур тунадас нь Өмнөговийн баруун хэсэгт бага байж магадгүй бөгөөд бусад газарт дунджаар байх төлөвтэй.
Нэг сарын хугацаанд температур ба хур тунадасын хэлбэлзэл гарч, нойтон цас орох, салхи ширүүсэх болон зарим газарт шороон шуурга шуурах боломж байна.
Сэтгэгдэл